Giá trị khoa học của lý luận hình thái kinh tế – xã hội

Trước Mác, chủ nghĩa duy tâm đóng vai trò thống trị trong các ngành khoa học xã hội. Sự xuất hiện của học thuyết hình thái kinh tế – xã hội đã cung cấp cho khoa học xã hội một phương pháp nghiên cứu khoa học thực sự.

Học thuyết cho rằng: sản xuất vật chất là cơ sở của đời sống xã hội, phương thức sản xuất quyết định mọi mặt của đời sống xã hội. Vì vậy, không thể giải thích các hiện tượng trong đời sống xã hội từ ý thức, tư tưởng, ý chí chủ quan mà phải xuất phát từ phương thức sản xuất.

Học thuyết cũng chỉ rõ: xã hội không phải là sự kết hợp ngẫu nhiên và máy móc của các cá thể mà là một cơ thể sống, các mặt của nó đan xen chặt chẽ với nhau, tác động qua lại lẫn nhau, với nhau. Ở đó, quan hệ sản xuất là quan hệ cơ bản quyết định các quan hệ xã hội khác và là tiêu chuẩn khách quan để phân biệt các chế độ xã hội. Điều này cho thấy, muốn hiểu đúng đời sống xã hội cần phải đi sâu phân tích mọi mặt của đời sống xã hội và mối quan hệ qua lại giữa chúng. Đặc biệt, cần phân tích sâu sắc các quan hệ sản xuất để hiểu đúng về đời sống xã hội. Quan hệ sản xuất còn là tiêu chí khách quan để phân kỳ lịch sử đúng đắn và khoa học.

Tin liên quan:  Quan điểm "không hành động" của Lão Tử về đạo đức, nhân sinh, chính trị, xã hội

Lý luận cũng chỉ ra rằng, sự phát triển của các hình thái kinh tế – xã hội là một quá trình lịch sử – tự nhiên, diễn ra theo quy luật khách quan, không theo ý muốn chủ quan. Vì vậy, để hiểu đúng về đời sống xã hội cần phải đi sâu nghiên cứu các quy luật vận động và phát triển của xã hội. “Xã hội là một cơ thể sống không ngừng phát triển (không phải là cái gì đó được lắp ráp một cách máy móc và do đó cho phép sự kết hợp tùy ý của các yếu tố xã hội),” V.I.Lênin viết. cũng), sinh vật muốn nghiên cứu nó phải phân tích một cách khách quan các quan hệ sản xuất cấu thành hình thái xã hội và phải nghiên cứu các quy luật vận hành và phát triển của nó.Đầu tiên.

Từ khi học thuyết về hình thái kinh tế – xã hội của Mác ra đời đến nay, nhân loại đã có những bước phát triển vượt bậc về mọi mặt, nhưng nó vẫn là phương pháp thực sự khoa học để nhận thức đúng đắn về đời sống xã hội. Tất nhiên, học thuyết “không bao giờ muốn giải thích tất cả, mà chỉ có ý định phác thảo… phương pháp giải thích lịch sử“ khoa học ”.”2.

Gần đây, có quan điểm phủ nhận lý thuyết hình thái kinh tế – xã hội và cho rằng nên thay thế lý thuyết này bằng cách tiếp cận văn minh. Cách tiếp cận này chia lịch sử phát triển của loài người thành các nền văn minh nông nghiệp, văn minh công nghiệp và hậu công nghiệp (hay văn minh máy tính, văn minh trí tuệ). Thực chất đó là sự phân chia theo trình độ phát triển kinh tế, trình độ khoa học công nghệ. Rõ ràng, cách tiếp cận này không thể thay thế lý luận về hình thái kinh tế – xã hội, nó không mô tả được mối quan hệ giữa các mặt của đời sống xã hội và các quy luật vận động, phát triển của xã hội từ thấp đến cao.

Tin liên quan:  Một cặp thể loại nội dung - biểu mẫu

Leave a Reply